Triangulation & Cupping Mù (Blind): Bài Kiểm Tra Phân Biệt

Triangulation và cupping mù (blind) là các bài kiểm tra giúp đánh giá khả năng phân biệt và loại bỏ thiên lệch, xuất hiện trong kỳ thi Q Grader.

Vì sao quan trọng?

• Triangulation rèn khả năng nhận ra khác biệt tinh tế giữa các mẫu, kỹ năng cốt lõi của giám khảo.
• Cupping mù loại bỏ định kiến (giá, thương hiệu, nguồn gốc) để chấm khách quan.
• Cả hai giúp kết quả cupping đáng tin và công bằng.

Bài tam giác kiểm tra điều gì

Bài này không hỏi mẫu nào ngon hơn, cũng không hỏi mẫu có mùi gì. Nó chỉ hỏi một điều: anh chị có phân biệt được hai thứ khác nhau hay không. Vì mục tiêu hẹp như vậy nên nó là bài kiểm tra rất thẳng thắn, không thể nói vòng để lấp chỗ thiếu như khi mô tả hương vị.

Ba cốc được xếp sao cho hai cốc giống nhau và một cốc khác. Người thử tìm cốc khác. Nếu đoán bừa thì tỉ lệ đúng là một trên ba, nên bài thi luôn có nhiều bộ chứ không chỉ một bộ, để loại trường hợp may mắn.

Ba bước làm bài tam giác cho đỡ mất sức

Bước 1, tìm điểm khác dễ thấy nhất trước. Thường là độ chua hoặc độ đậm, chứ không phải hương. Bắt đúng một tiêu chí rồi so ba cốc theo đúng tiêu chí đó.

Bước 2, so từng cặp thay vì so cả ba. So cốc một với cốc hai, rồi cốc hai với cốc ba. Não dễ nhầm khi giữ cùng lúc ba ấn tượng.

Bước 3, chốt nhanh rồi chuyển bộ. Nếm lại nhiều lần thường làm giác quan mỏi và cả ba cốc dần giống nhau. Đây là lỗi phổ biến nhất khi thi.

Vì sao phải thử mù

Biết trước thông tin mẫu là biết trước kết luận. Nghe tên một vùng nổi tiếng, biết giá cao, hoặc biết mẫu của người quen thì tay tự chấm cao hơn, dù không ai cố ý. Thử mù cắt đường dẫn đó: mẫu chỉ còn là mã số. Trong kiểm định chất lượng cho khách hàng, đây là điều kiện bắt buộc để kết quả có giá trị.

Cách tự luyện ở nhà hoặc ở quán

• Bắt đầu bằng cặp khác nhau rõ, ví dụ hai mức rang cách xa nhau, hoặc Robusta so với Arabica.
• Khi đã đúng đều thì thu hẹp khác biệt, ví dụ cùng giống nhưng khác cách sơ chế.
• Nhờ người khác xếp cốc và ghi mã, mình không được biết trước.
• Ghi lại số lần đúng để thấy tiến bộ theo tuần, thay vì cảm giác chung.

Nguồn tham khảo

• Coffee Quality Institute, cấu trúc các bài thi cảm quan trong chương trình Q Grader.
• Specialty Coffee Association, quy trình cupping và nguyên tắc thử mù.

Câu hỏi thường gặp

Triangulation trong cupping là gì?

Triangulation là bài kiểm tra với 3 cốc, trong đó 2 cốc giống nhau và 1 cốc khác; nhiệm vụ là tìm ra cốc khác biệt. Bài này rèn khả năng phân biệt tinh tế, là một phần kỳ thi Q Grader.

Biên soạn bởi Nguyễn Văn Hòa (Q Instructor/Q Grader · Stone Village).