Cách Luyện Vị Giác & Khứu Giác Cho Cupping

Giác quan nhạy là nền tảng để cupping tốt và đậu Q Grader. Tin tốt: vị giác, khứu giác luyện được.

Bài luyện cụ thể

• Luyện ngưỡng vị: pha dung dịch ngọt/chua/mặn ở nhiều nồng độ, tập nhận biết & xếp hạng.
• Luyện khứu giác: ngửi bộ hương cà phê (trái cây, hoa, gia vị, đường nâu, lỗi…) và gọi tên.
• Cup đều đặn: thử nhiều loại, ghi chú, đối chiếu với người có kinh nghiệm.
• Giữ giác quan: tránh đồ cay/nồng trước khi cup, không hút thuốc, ngủ đủ.

Luyện đúng cách quan trọng hơn luyện nhiều

Nếm thật nhiều cà phê mỗi ngày không tự làm giác quan nhạy hơn. Cái làm nên tiến bộ là có phản hồi đúng sai ngay sau mỗi lần thử. Nếm mười mẫu mà không biết mình đoán đúng hay sai thì chỉ là uống nhiều. Vì vậy mọi bài luyện dưới đây đều thiết kế theo hướng có đáp án để tự kiểm.

Ba bài luyện tự làm được ở nhà

Bài 1, luyện ngưỡng bốn vị cơ bản. Pha nước với đường, muối, axit citric và cà phê pha loãng ở ba nồng độ khác nhau, nhờ người khác xếp và ghi mã. Việc của anh chị là xếp thứ tự từ nhạt tới đậm. Bài này rèn khả năng nhận ra mức độ, thứ mà phiếu chấm cần.

Bài 2, luyện nhận mùi bằng nguyên liệu trong nhà. Bắt đầu bằng những mùi rõ và có thật trong bảng thuật ngữ: vỏ cam, quế, hạt rang, mật ong, đường thắng. Ngửi có nhắm mắt, người khác đưa mẫu. Mỗi buổi chỉ một nhóm, đừng làm nhiều nhóm cùng lúc.

Bài 3, luyện phân biệt bằng bài tam giác. Ba cốc, hai giống một khác, tìm cốc khác. Bắt đầu từ cặp khác nhau rõ rồi thu hẹp dần, cách làm chi tiết ở phần triangulation và thử mù. Ghi lại số lần đúng theo tuần để thấy tiến bộ bằng số.

Giữ sức khỏe giác quan, phần hay bị bỏ

• Không thử nếm khi đang mệt hoặc thiếu ngủ. Khứu giác giảm rõ, số liệu thu được không dùng được.
• Tránh đồ cay, bạc hà, thuốc lá trước buổi thử. Chúng làm lệch cảm nhận trong nhiều giờ.
• Uống đủ nước. Khô miệng làm sai cảm nhận body và hậu vị.
• Nghỉ giữa các mẫu. Ngửi và nếm liên tục thì giác quan bão hòa, mọi mẫu dần giống nhau.

Luyện một mình có đủ để thi không

Luyện một mình giúp nhạy hơn, nhưng kỳ thi như Q Grader còn đòi hỏi chấm gần với chuẩn của hội đồng, mà chuẩn đó chỉ hình thành khi ngồi cùng người khác và có mẫu tham chiếu theo WCR Sensory Lexicon. Vì vậy nên kết hợp: tự luyện đều ở nhà, và tham gia các buổi thử nếm nhóm để hiệu chỉnh.

Nguồn tham khảo

• World Coffee Research, Sensory Lexicon, bộ thuật ngữ kèm mẫu tham chiếu dùng cho luyện cảm quan.
• Specialty Coffee Association, tài liệu môn Sensory Skills trong hệ Coffee Skills Program.
• Coffee Quality Institute, các bài kiểm tra cảm quan trong chương trình Q Grader.

Câu hỏi thường gặp

Có thể luyện vị giác cho cupping không?

Có. Vị giác và khứu giác cải thiện rõ qua luyện tập: nếm các vị cơ bản ở nhiều nồng độ, làm quen bộ hương cà phê, cup đều đặn và giữ sức khỏe giác quan.

Biên soạn bởi Nguyễn Văn Hòa (Q Instructor/Q Grader · Stone Village).